Edah

Edah was een landelijke supermarktketen, opgericht in 1917, met het hoofdkantoor in Helmond. Het bedrijf had 286 supermarkten waarvan ongeveer 60 van de formule 'Lekker & Laag' en een museum. Door een prijzenoorlog met Albert Heijn was Laurus (tegenwoordig Super de Boer N.V.) gedwongen tot verkoop van alle Edah-supermarkten. Laurus houdt wel het Edah museum in Helmond open.

 Geschiedenis

 Ontstaan

Edah staat voor de familienamen van de 4 oprichters: Ebben, Dames, Aukes en Hettema. Zij richtten de eerste Edah op in Helmond. Deze vier uit Friesland afkomstige ondernemers besloten door middel van een samenwerkingsverband tussen hun kruidenierszaken een vuist te maken tegen grootgrutters als 'De Gruyter'. Het devies was, massaal inkopen, kostenbeheersing en efficiënt werken om de laagst mogelijke prijzen te kunnen handhaven. De heren Ebben en Dames verlieten de in 1917 opgerichte inkoopcombinatie reeds in de jaren dertig.

 Groei

Na de Eerste Wereldoorlog steeg de welvaart en dat speelde kruideniers in de kaart. In de periode tussen de beide wereldoorlogen groeide Edah vooral door overname van andere kleinere kruideniersketens in Brabant en Limburg, waardoor het bedrijf rond 1930 meer dan honderd filialen had. De jaren vijftig en zestig waren tumultueus voor de kruideniersbranche. Aan het roer van Edah kwam de tweede generatie Aukes en Hettema te staan. In die periode kwamen de zelfbedieningswinkels en supermarkten op. Edah werd in een snel tempo omgebouwd tot een echte discount-keten.

 Expansie

In de periode 1970-1975 vonden veel overnames plaats en Edah wilde uitbreiden op nationaal vlak. Die mogelijkheid deed zich voor toen in 1973 een deel van het noodlijdende Co-op kon worden overgenomen, waarmee Edah een nationale speler in de branche werd. Er volgde expansie met agressieve prijscampagnes. De totale discount-omzet groeide sterk in Nederland en Edah was daarin de grote winnaar met, tot in het begin van de jaren tachtig, een extra groei die ver uitstak boven het landelijke gemiddelde.

 Overname en fusie

In 1976 kwam een einde aan een familie-traditie toen Edah onder de vlag van V&D verder ging. Anton Dreesmann voegde daarmee een 'kruidenierspoot' toe aan zijn imperium. Edah werkte toen al met verschillende winkelformules. Basismarkt en Torro waren nieuw in de markt en Edah kocht de grote Autorama-filialen in het noorden van het land. In 1987 werd Edah BV omgevormd tot Vendex Food Groep BV. Onder die vlag werkten voortaan de verschillende winkelformules (met Edah als grootste en belangrijkste) verder als zelfstandige werkmaatschappijen.

In 1998 fuseerde de Vendex Foodgroup waartoe Edah behoorde met De Boer/Unigro tot het Laurus-concern.

 Ondergang

Op 29 mei 2006 werd bekend gemaakt dat het grootste gedeelte van het Edah concern werd verkocht aan S&S Winkels. Hierbij waren ook de meeste winkels van de Edah bij betrokken.

Het hoofdkantoor in Helmond ging op 6 september 2007 dicht, evenals het distributiecentrum in Someren. In dezelfde maand sloten ook de laatste Edah-filialen, op 23 juni 2008 sloot de laatste Edah haar deuren in de woonwijk Angelslo in Emmen ^[1]. In totaal werden honderden werknemers overbodig.

 Edah-museum

Het museum werd opgericht door oud-directeur Thieu de Wit ^[2]. De vrijwilligers hebben oude artikelen en inventarissen van Edah verzameld. Na de sluiting van de supermarkten hebben vrijwilligers de Edah spullen naar het museum gebracht. In het museum zijn ook referenties naar de (overgenomen) supermarktketens Konmar, Basismarkt e.d. te vinden. Na sluiting van Edah blijft het Edah museum, gevestigd direct naast het voormalige hoofdkantoor, open. Het museum blijft open zolang het gehele gebouw in handen is van Laurus en zal uitgroeien tot een stadsmuseum over historische bedrijven